Η ψυχολογία του ανέργου

Ο άνεργος στο πρώτο διάστημα της ανεργίας χαρακτηρίζεται από την απόρριψη και τη συστηματική άρνηση της νέας κατάστασης. Αρνείται να αποδεχτεί ότι έχασε την εργασία του και ελπίζει ότι με κάποιο τρόπο θα δουλέψει πάλι σύντομα ή θα βρει άλλη καλύτερη εργασία. Ακολουθεί το στάδιο της απαισιοδοξίας και της ανησυχίας. Ύστερα από αρκετές αποτυχημένες προσπάθειες εύρεσης εργασίας αρχίζει να συνειδητοποιεί τη δεινή κατάστασή του. Όταν καταλαβαίνει ότι δεν υπάρχουν κι ούτε θα έρθουν από κάπου εισοδήματα, εισέρχεται στο στάδιο της απελπισίας και της κατάθλιψης. Δεν βλέπει καμία διέξοδο, καμιά προοπτική λύσης στο πρόβλημά του.

Η απόρριψη

Ο άνεργος έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, νιώθει απορριπτέος από την κοινωνία, βιώνει χρόνια πικρία κι απογοήτευση και πολλές φορές παρουσιάζει συμπτώματα κατάθλιψης. Έχει την αίσθηση πως δεν μπορεί πια να πάρει στα χέρια του τα ηνία της ζωής του κι έτσι ψαλιδίζονται οι προσδοκίες του τόσο από τον εαυτό του όσο και τους άλλους. Αν ο άνεργος προέρχεται από μια μακροχρόνια σταθερή εργασία το στρες που βιώνει θεωρείται πως είναι μεγαλύτερο από το στρες που εκλύεται από το θάνατο ενός καλού φίλου ή από αυτό της ύπαρξης μιας σοβαρής αρρώστιας στην οικογένεια. Επίσης, στους άνεργους από ανώτερη ή ανώτατη εκπαίδευση που δυσκολεύονται να βρουν δουλειά μετά την αποφοίτησή τους, συχνά παρατηρείται μια καθήλωση στην ιδιότητα του μαθητή ή του φοιτητή αντίστοιχα, σε συνάρτηση με τον τρόπο ζωής, τις αξίες, την αυτοεικόνα τους και τις προσδοκίες τους από τον εαυτό τους.

Η ημιαπασχόληση, το part time ή η μερική απασχόληση με πολύ χαμηλές απολαβές και με αβέβαιο μέλλον, αν και ενδέχεται να μετριάζει κάπως τα άμεσα συναισθήματα απογοήτευσης και πικρίας του άνεργου, δεν εξωραΐζει το βαθύτερο άγχος που προέρχεται από την αίσθηση απώλειας ελέγχου της ζωής και του ψαλιδίσματος των ονείρων του.

Προβλήματα στην οικογένεια

Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις άνεργων γονιών, η απογοήτευση, η πικρία, η αίσθηση ανικανότητας συντήρησης του εαυτού και της οικογένειας, δημιουργούν αμφιθυμικά συναισθήματα σε σχέση με την οικογένειά του, που μπορεί να εκφραστούν μέσα από συνεχή ευερεθιστότητα, συγκρούσεις, σεξουαλικές δυσλειτουργίες και τάσεις φυγής.

Τα αδιέξοδα των νέων

Η εκπαίδευση και η οικογένεια μεγαλώνουν τα παιδιά, δείχνοντάς τους πως η αναμενόμενη και φυσιολογική πορεία της ζωής τους περιλαμβάνει οπωσδήποτε την εξάσκηση κάποιας εργασίας που αποτελεί και βασικό δομικό υλικό της προσωπικότητας ενός ανθρώπου. Τα παιδιά μεγαλώνοντας έχουν εσωτερικεύσει την αξία της σταθερής εργασίας στο μυαλό τους και χτίζουν όνειρα πάνω στην αξία αυτή. Όταν φτάνει η ώρα να εργαστούν και βλέπουν τις πόρτες της εργασίας κλειστές, νιώθουν να ματαιώνονται από την κοινωνία και ταυτόχρονα να τη ματαιώνουν. Καλούνται να αναβάλουν τα όνειρά τους για λιγότερο ή περισσότερο χρόνο. Αυτό δημιουργεί μια, περισσότερο ή λιγότερο, παρατεταμένη διάσταση ανάμεσα στις προσδοκίες τους και στην αλήθεια της πραγματικότητάς τους, ανάμεσα στο ιδανικό και στο υπαρκτό, ανάμεσα στο «θέλω» και στο «μπορώ.

Άνεργοι: Ο αόρατος κρίκος

Παλιό σποτάκι απορρυπαντικού παινευόταν ότι το διαφημιζόμενο προϊόν έκανε τα τζάμια αόρατα. Τα έκανε τόσο διάφανα, που κινδύνευες ανά πάσα στιγμή να πέσεις πάνω και να κατακοπείς.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει σήμερα στην ελληνική κοινωνία με τους άνεργους – τους κάνει κυριολεκτικά αόρατους! Δεν τους βλέπεις πουθενά, δεν έχουν φωνή και υπόσταση. Δεν υπάρχουν.

Ω, η τηλεόραση αναφέρει τους δείκτες ανεργίας καθημερινά, με ποσοστά, με γραφήματα, με κατηγοριοποίηση ανά ηλικιακή ομάδα και φύλο. Θ’ ακούσεις για τους αριθμούς αλλά όχι για τους ίδιους τους άνεργους, πώς τα βγάζουν πέρα, πώς αντικρίζουν τα παιδιά τους όταν γυρίζουν απ’ το σχολείο, τι σκέφτονται, τι κυνηγάνε, τι ελπίζουν. Νούμερα και μόνο νούμερα, να διεκπεραιωθεί η υποχρέωση και να διαχυθούν στην κοινωνία οι απαραίτητες δόσεις τρόμου και παραδειγματισμού.

Στο θέμα των ανέργων είμαστε όλοι φάουλ. Χύθηκε πολύ περισσότερο μελάνι για την περικοπή πενταψήφιων και εξαψήφιων εφάπαξ, απ’ ό,τι για την αύξηση του ΦΠΑ που ρουφάει σε καθημερινή βάση το μεδούλι του άνεργου. Κι όσο για το χαράτσι των ακινήτων, μοιάζει οι νοικοκυραίοι να βάζουν μπροστά τούς άνεργους ως ανθρώπινη ασπίδα, μόνο και μόνο μήπως το γλυτώσουν οι ίδιοι.

Τα κόμματα μιλάνε για ευρώ, μισθούς, συντάξεις, φορολογικές κλίμακες, τεκμήρια πολυτελούς διαβίωσης, για εξόφληση των οφειλών του Δημοσίου προς τους ιδιώτες. Μιλάνε ελάχιστα για συσσίτια, κοινωνικά φαρμακεία και παντοπωλεία, για προϊόντα χωρίς μεσάζοντες, για ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα και επιδόματα ανεργίας – δεν είναι trendy. Ναι, ξέρω, συνθηματολογούν για ανάπτυξη και για νέες θέσεις εργασίας. Πέρα όμως από το ευχολόγιο, υποψιάζομαι πως και πάλι οι άνεργοι χρησιμοποιούνται ως ανθρωπιστικό άλλοθι προκειμένου κάποιοι να ξεκοκκαλίσουν δάνεια, επιδοτήσεις, κίνητρα και φορολογικές απαλλαγές.

Ίδια γεύση και στη συζήτηση για τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Ναι, είναι βαρύ να παρατείνεις τον εργασιακό βίο ενός εργαζόμενου στα 65 του. Αλλά αυτό δεν είναι τίποτα μπροστά στον μακροχρόνια άνεργο των 55 και των 60 ετών, που πορεύεται δίχως ένσημα και προοπτική, κι εσύ μεταθέτεις ακόμα πιο μακριά το τελευταίο ορόσημο που του έχει απομείνει. Φυσικά, κανείς δεν άκουσα να προτείνει να εξαιρεθούν οι μακροχρόνια άνεργοι από το μέτρο. Αν τους εξαιρούσαν, το δημοσιονομικό όφελος θα ήταν ελάχιστο! Που σημαίνει ότι κι εδώ η «εξυγίανση» κυρίως με το αίμα των ανέργων επιχειρείται, και όχι τόσο με τον ιδρώτα των εργαζομένων όπως η δημόσια ρητορεία υπαινίσσεται.

Και η Αριστερά ακόμα, φύσει και θέσει αρμόδια, συγκροτημένη όπως είναι παραδοσιακά γύρω από συνδικαλιστικούς φορείς και διεκδικήσεις δυσκολεύεται να ζουμάρει στο πρόβλημα της ανεργίας και να το ιεραρχήσει πρώτο. Ενώ όλοι οι άλλοι μπορούν να αναγνωρίσουν την ταξική τους εκπροσώπηση σε ένα ή περισσότερα κόμματα, οι άνεργοι δεν βλέπουν το είδωλό τους σε κανέναν κομματικό καθρέφτη.

Αλλά ας τελειώνουμε με την υποκρισία όλων. Η κοινωνία οφείλει να αντιστρέψει τις προτεραιότητές της: Οποιοδήποτε σχέδιο εθνικής ανασυγκρότησης, πρόγραμμα 100 ημερών ή τετραετίας, δεν μπορεί παρά ν’ αρχίζει με πολιτικές υπέρ του άνεργου – κι έπειτα όλα τα υπόλοιπα. Εντάξει, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα μέτρα στο σύνολό τους είναι ανάλγητα, υφεσιακά και ταξικά. Αλλά και πάλι, ξενίζει να υπερθεματίζουμε για «κεκτημένα» όσο υπάρχουν ένα εκατομμύριο άνεργοι συνεχώς αυξανόμενοι. Ποιο «κεκτημένο», δηλαδή, να διεκδικήσουν εκείνοι;

Ακόμα κι η έλλειψη φαρμάκων, ψευδώς ανάγεται σε όλη την κοινωνία. Όλοι οι άλλοι έχουμε τον τρόπο μας -έστω με θυσίες και στερήσεις- να βρούμε φάρμακα και να σωθούμε. Οι άνεργοι και οι οικογένειές τους είναι εκείνοι που θα πεθάνουν.

ΠΗΓΗ: kasdaglis.wordpress.com

Συσσίτια

«Η Αθήνα από κάτω»
Η φτώχεια αυξάνεται, τα συσσίτια πληθαίνουν

To κύμα φτωχοποίησης στην Ελλάδα είναι συνεχώς αυξανόμενο, όπως αυξανόμενος καθημερινά είναι και ο αριθμός των πολιτών που σιτίζονται από τα συσσίτια. Μόνο στις περιοχές του κέντρου (στα δημοτικά συσσίτια της Αθήνας) περισσότεροι από 20.000 άτομα και άλλοι τόσοι από τα συσσίτια της Αρχιεπισκοπής, τρέφονται για την καθημερινή τους επιβίωση.

Αλλά και σε κάθε δήμο, σε γειτονιά, εκατοντάδες συμπολίτες μας, επιβιώνουν χάρις στα παρεχόμενα συσσίτια και τη διανομή τροφίμων από τις δημοτικές αρχές, από τις ενορίες, από κινήσεις πολιτών και πρωτοβουλίες κοινωνικής αλληλεγγύης.

Πολλά στρώματα της κοινωνίας έχουν πληγεί και συνεχίζουν να πλήττονται με γοργά αυξανόμενους ρυθμούς. Είναι χαρακτηριστικό ότι όλο και μεγαλύτερος αριθμός Ελλήνων χαμηλοσυνταξιούχων, ανέργων σε παραγωγική ηλικία, πολιτών Ανώτερης Εκπαίδευσης, αλλά και παιδιών προστρέχουν στα συσσίτια, ενώ σταθερά αυξάνεται ο αριθμός των οικογενειών που απευθύνονται σε κοινωνικές κινήσεις αλληλεγγύης για να καλύψουν τις βασικές διατροφικές τους ανάγκες, σε μια περίοδο που οι κοινωνικές δομές του κεντρικού κράτους είναι ανύπαρκτες ή έχουν καταρρεύσει.

Από τη κατοχή ξανά στα συσσίτια στον 21ο αιώνα

Μετά από επτά δεκαετίες από τα χρόνια της Κατοχής και της μεταπολεμικής Ελλάδας επιστρέφει η πείνα και τα συσσίτια. Σε αυτούς που αγνοούν τη φτωχοποίηση που έχει επέλθει σε μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού προξενεί εντύπωση η μεγάλη προσέλευση του κόσμου στα συσσίτια. Ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση τους προκαλεί ότι αυτοί δεν είναι οι παραδοσιακοί άποροι αλλά είναι απλοί, καθημερινοί άνθρωποι που αν τους έβλεπες στο δρόμο δε θα φανταζόσουν ότι πηγαίνουν και στέκονται στη σειρά για πάρουν φαγητό από κάποιο μέρος, όπου τους διατίθεται δωρεάν. Είναι ενδεικτικό της σημερινής κατάστασης ότι ξαφνικά πολλοί άνθρωποι έπεσαν κάτω από το όριο της φτώχειας και δεν ξέρουν από πού να πιαστούν. Στα συσσίτια συμμετέχουν ηλικιωμένοι που τους μείωσαν τη σύνταξη και είναι τώρα με πενιχρά οικονομικά, αλλά και άνθρωποι μέσης ηλικίας που λόγω της ανεργίας δεν έχουν καθόλου εισοδήματα, ζευγάρια ανέργων με δύο ή τρία παιδιά, ή μονογονεϊκές οικογένειες. Πολίτες που πριν είχαν μια ζωή αρκετά κανονική, που μπορούσαν να τα φέρουν βόλτα μέχρι πριν από μερικούς μήνες, και τώρα ξαφνικά πετάγονται στον Καιάδα.

 

Επικοινωνία

E-mail

squarefilms.gr@gmail.com